Naar de inhoud
Reisgids Oeganda info@dwarsdooroeganda.be
Dwars door OegandaRoutes, regio's en reispraktijk
Journaal

Het Victoriameer: 69 000 vierkante kilometer, drie landen, één ecologische omslag

Het grootste meer van Afrika telde ooit honderden vissoorten die nergens anders voorkwamen. Na de introductie van één roofvis in de jaren vijftig veranderde dat blijvend.

27 maart 2026

Het Victoriameer beslaat bijna 69 000 vierkante kilometer, ruim twee keer de oppervlakte van België. Het is het grootste meer van Afrika en na het Bovenmeer het grootste zoetwatermeer ter wereld. Oeganda deelt het met Kenia en Tanzania.

Ondiep voor zijn omvang

Ondanks de oppervlakte is het meer nergens dieper dan vierentachtig meter, met een gemiddelde van veertig. Dat maakt het gevoelig voor verandering: temperatuur, zuurstofgehalte en algengroei reageren snel.

68 800 km²oppervlakte
84 mgrootste diepte
1134 mboven zeeniveau
3oeverlanden
Vissers op het Victoriameer. Tilapia en nijlbaars zijn de belangrijkste vangst.
Vissers op het Victoriameer. Tilapia en nijlbaars zijn de belangrijkste vangst.

De cichliden

Het meer stond bekend om zijn cichliden, kleurrijke baarsachtigen waarvan naar schatting vijfhonderd soorten uitsluitend hier voorkwamen. Ze waren ontstaan uit een handvol voorouders in een tijdsbestek dat evolutionair opvallend kort is, en gelden daarom als schoolvoorbeeld van soortvorming.

De nijlbaars

In de jaren vijftig werd de nijlbaars uitgezet om de visserij te versterken. De vis groeit tot twee meter en weegt tot tweehonderd kilo. Hij bleek een efficiënte jager op cichliden.

In de decennia daarna verdween een groot deel van de endemische soorten. Schattingen over hoeveel er precies zijn uitgestorven lopen uiteen, maar het gaat om honderden. Tegelijk ontstond een exportindustrie: gefileerde nijlbaars gaat naar Europa en het Midden-Oosten en is een van de belangrijkste uitvoerproducten van Oeganda.

Wat er nu speelt

  • Waterhyacint, een invasieve waterplant die havens en visgronden dichtgroeit
  • Overbevissing, met een dalende gemiddelde grootte van de vangst
  • Afvalwater uit de groeiende steden langs de oevers
  • Algenbloei door meststoffen uit de landbouw

Voor bezoekers

Zwemmen wordt op de meeste plekken afgeraden vanwege bilharzia in stilstaand water. Wat wel kan: een boottocht bij zonsondergang, een bezoek aan een vissersdorp, of de oversteek naar Ngamba Island waar weesgeraakte chimpansees worden opgevangen.

Aan de westelijke inham ligt het Mabamba-moeras, waar vissers bezoekers in uitgeholde kano's naar de schoenbekooievaar varen. Dat toerisme is de reden dat het moeras niet ontgonnen wordt.

Meer uit het journaal